Fryske Folkoredei : Shanties, Skotsploechen, paardenmest, antieke sjezen en ‘zwarte parels’

Fryske Folkoredei : Shanties, Skotsploechen, paardenmest, antieke sjezen en ‘zwarte parels’

1

HEERENVEEN – Als volleerde ballerina’s dansen ze voor de soms meer dan een eeuw oude authentieke krompanelen sjees.

Elegant bewegend met hun hoge knieactie, spectaculair ogend met hun lange manen en vetlok. Het Friese paard wordt niet voor niets vaak de ‘Zwarte parel’ genoemd met zijn compacte bouw en trotse houding. Al in de 13e eeuw was ‘de Fries’ bekend. Ze doen het met name goed op de shownummerrubrieken, waarin ze voor de Friese sjees lopen en gereden worden door boeren en boerinnen in Friese klederdracht.

Op 28 april zijn ze te bewonderen tijdens het Ringsteken op de Lindegracht en het Gemeenteplein als onderdeel van de Fryske Folkloredei in Heerenveen. De andere twee onderdelen op deze dag zijn het dansen door ‘skotsploechen’ en de shantykoren.

Organisatie

Janny Bijl (46) uit Katlijk is voorzitter van de organisatiecommissie voor de Fryske Folkoredag en geeft de lezers een kijkje achter de schermen. “Voorheen werd de Folkloredei in juli gehouden” legt Janny uit “Maar vanwege een evenwichtige spreiding van de evenementen in Heerenveen is de dag verplaats naar 28 april, de dag na Koningsdag. Een tweede wijziging is dat er dit jaar voor het eerst acht shantykoren in het programma zijn opgenomen, naast de traditionele volksdansen en het ringrijden.”

“Hoe ik in de organisatie van de Folkloredei verzeild ben geraakt? In 2011 werd de dag voor het eerst georganiseerd door Ans Douma en Frans Koning. In de 2012 editie werden wij door Douma uitgenodigd om mee te doen aan het ringsteken. Ik had toen al laten vallen dat ik best wel eens een helpende hand wilde bieden wanneer dat nodig bleek. En dat bleek het geval; ik werd gevraagd om als notulist in het bestuur plaats te nemen en werd vrij vlot daarna voorzitter omdat Ans Bouma een jaartje ouder werd.”

De overige leden van de organisatie zijn Sietske Koopmans (penningmeester), Koos de Wilde (onderhoudt de contacten met de gemeente), Petra de Vries (notulist), Wytske Larooij (fotografie), de familie Bakker met hun dochter (meedenkers en sparringpartners) en Jan en Gonny Visser (regelen alles rondom de dansgroepen). Daarnaast is er intensief contact met de gemeente en stadsmanager Peter de Vries.

“In het verleden hebben we ook zelf wel eens meegedaan aan het ringsteken en zijn we al eens met een koets en een span Friezen aanwezig geweest. Nu ik in het bestuur zit en mijn vader een jaartje ouder is, hebben we nog maar één Fries over, waar de kinderen de tuigsport mee beoefenen. Ik heb het te druk met de organisatie van de Folkloredei.”

De Fryske Folkloredei bestaat zoals eerder genoemd uit drie onderdelen: het volksdansen, het ringsteken en de shantykoren.

De Kostuums

De ringsteker en menner op de bok van de veelal meer dan een eeuw oude krompanelen sjees dragen een authentiek Fries kostuum in de stijl van rond 1850, waarbij de mannen het veel gemakkelijker hebben dan de vrouwen. Want de dames zijn vaak wel een uurtje of meer bezig met het aantrekken van alle lagen.

Het begint bij de vrouwen met een lange onderbroek. Daaroverheen komen drie onderrokken en de crinoline. Authentieke schoenen met gespen er op en de ‘the masterpiece’, het Friese oorijzer. Dat is vooral voor vrouwen met lang haar een crime, want je mag geen haar zien. Dus eerst een witte gebreide ondermuts, daarover een halve zwarte kap en dan de bevestiging van het oorijzer. Daaroverheen komt de floddermuts die wordt vastgezet met speciale mutsspelden, omdat hij tijdens het rijden niet af mag waaien. De boerinnen die getrouwd waren met een rijke herenboer droegen vaak op hun muts gouden sieraden met roosdiamanten. En dat symboliseert een belangrijk aspect van het ringrijden: het gaat in belangrijke mate om de pronk, dat was vroeger al zo en nu nog steeds, want het is onderdeel van de traditie.

Bij belangrijke officiële wedstrijden vraagt de jury de dames of ze onder hun rokken mogen kijken. Of ze wel de juiste schoenen met gespen aanhebben, een lange onderbroek, het vereiste aantal onderrokken en niet stiekem een spijkerbroek onder het kostuum aanhebben.

Ook de dansers dragen de folkloristische kostuums uit de regio waar ze vandaan komen., terwijl de leden van de shantykoren geen vaste kledingvoorschriften hebben en vaak gebruik maken van boerenkiel of een door hun zelf bedachte creatie.

“We hopen op mooi weer” besluit Janny “Zodat we net als tijdens de meeste voorgaande edities weer voor een prachtig spektakel voor het publiek kunnen zorgen.”

Programma

  • Rond 12 uur worden de dansgroepen ontvangen bij de Lachende Koe.
  • Zodra het gezelschap compleet is neemt Wethouder Jelle Zoetendal plaats in de sjees en begeven de dansploegen, voorafgegaan door de sjees, zich naar het Gemeenteplein, waar de wethouder de Fryske Folkloredei opent.
  • De vier dansgroepen (Tjonger Skotsploech, Volkstanz Gruppe Benthullen, Utrechtse Morris Team en de Eastergoa Skotsers) verzorgen optredens tot 15:00 uur.
  • Vanaf 15:00 uur vindt om de Lindegracht en langs het Gemeenteplein het ringsteken plaats door twaalf aanspanningen, waarna ter plaatse de prijzen worden uitgereikt. Hoofdprijs is de zilveren Johan Willem Friso lepel. Het ringsteken wordt becommentarieerd door Henk Dijkstra met zijn lange zilveren manen.
  • Na de prijsuitreiking verzorgen de dansgroepen nog een optreden.
  • De hele middag zijn er verspreid door het centrum optredens van de acht shantykoren.

Tekst Wim Walda

1 reactie

  1. Peter Bokma op

    Deze keer richt ik mijn “zure” reactie (Of niet H.M.?) richting Heerenveense politiek: In een aantal reacties geef ik sarcastische oplossingen wanneer het onzalige plan doorgang zou vinden om, laten we het netjes zeggen, Heerenveen te laten lijken op een beroemde Italiaanse stad. Dat zou hoofdzakelijk ter fevre van enkele ondernemers moeten gaan gebeuren.
    Ja beste politici van Heerenveen, ook dit evenement zou “verdrinken” in die plannen. Laat deze plannen alstublieft waar ze zijn: op papier. Verpest Heerenveen niet verder dan al is gebeurd in het verleden…….

X
X

Deel dit met een vriend